Sprawa drzwi w zabytkowym ratuszu we Wschowie od miesięcy pokazuje, że nawet ostateczna decyzja administracyjna, potwierdzona przez ministra i niewstrzymana przez sąd, nie musi oznaczać jej wykonania.
Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków nakazał Gminie Wschowa przywrócenie zabytkowego wyglądu drzwi wymienionych bez wymaganego pozwolenia konserwatorskiego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał tę decyzję za prawidłową i utrzymał ją w mocy. Gmina Wschowa próbowała zablokować wykonanie decyzji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jednak sąd odmówił jej wniosku. Mimo tego nakaz do dziś nie został wykonany.
Wymiana bez zgody konserwatora
Ratusz we Wschowie jest obiektem wpisanym do rejestru zabytków. Mimo to w budynku zdemontowano historyczne skrzydła drzwiowe i zastąpiono je współczesnymi drzwiami bez uzyskania wymaganego pozwolenia Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Po przeprowadzonej kontroli konserwator uznał, że doszło do naruszenia przepisów ustawy o ochronie zabytków i wydał decyzję nakazującą przywrócenie poprzedniego stanu.
Gmina Wschowa nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem i odwołała się do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, twierdząc między innymi, że wymiana drzwi nie wymagała pozwolenia konserwatorskiego.
Minister nie podzielił tej argumentacji. Decyzją z 11 grudnia 2025 roku utrzymał nakaz konserwatora w mocy, wyznaczając termin jego wykonania do 28 lutego 2026 roku.
Gmina próbowała zatrzymać wykonanie decyzji
Na decyzji ministra sprawa się jednak nie zakończyła.
Gmina Wschowa skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Nie ograniczyła się jednak do zaskarżenia decyzji. Złożyła również wniosek o wstrzymanie jej wykonania, chcąc uniknąć obowiązku przywrócenia zabytkowego wyglądu drzwi do czasu zakończenia postępowania sądowego.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w odpowiedzi na pytania Wschowa.news przypomniało, że samo wniesienie skargi nie powoduje zawieszenia obowiązku wykonania decyzji.
„Złożenie skargi na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie wstrzymuje jej wykonania.”
Resort przekazał również, że 11 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał postanowienie o sygnaturze VII SA/Wa 390/26, w którym odmówił wstrzymania wykonania decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Oznacza to, że sąd nie zgodził się na zablokowanie obowiązku przywrócenia zabytkowego wyglądu drzwi. Od tego momentu nie było już żadnego postanowienia sądu, które zwalniałoby Gminę Wschowa z obowiązku wykonania decyzji.
Konserwator zapowiadał kontrolę
Termin wykonania decyzji upłynął 28 lutego 2026 roku. Mimo to nakaz nie został wykonany.
17 marca Radio Elka poinformowało, że Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków nie zamierza czekać na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd administracyjny.
Zastępca Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Kamila Domagalska przekazała wówczas, że decyzja ministra jest ostateczna w administracyjnym toku instancji, Gmina Wschowa nie wystąpiła o przedłużenie terminu jej wykonania, a konserwator „w najbliższym czasie przeprowadzi kontrolę wykonania nakazu”.
Od tej zapowiedzi minęły ponad trzy miesiące.
Ministerstwo: za wykonanie odpowiada konserwator
W odpowiedzi udzielonej Wschowa.news Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego jednoznacznie wskazało, że organem odpowiedzialnym za nadzór nad wykonaniem decyzji pozostaje Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków.
„Nadzór nad wykonaniem decyzji nakazującej przywrócenie zabytkowego wyglądu drzwi w budynku ratusza we Wschowie sprawuje Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków jako organ właściwy do spraw ochrony zabytków na terenie województwa lubuskiego.”
Ministerstwo poinformowało również, że do resortu nie zostały przekazane żadne informacje dotyczące problemów związanych z wykonaniem obowiązku nałożonego na Gminę Wschowa.
Jednocześnie przypomniało, że w przypadku dalszego niewykonywania decyzji konserwator może podjąć działania kontrolne dotyczące przestrzegania przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Drzwi nadal są takie same
Na zdjęciach opublikowanych 12 czerwca 2026 roku na Facebooku, przedstawiających wydarzenia odbywające się w ratuszu podczas pierwszego dnia Dni Wschowy, wyraźnie widać, że nadal znajdują się tam współczesne drzwi zamontowane w miejsce historycznych skrzydeł.
Nie są to archiwalne fotografie. Zostały opublikowane już po upływie terminu wykonania decyzji, po decyzji ministra oraz po postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmawiającym wstrzymania wykonania nakazu.
Oznacza to, że stan poprzedni nie został przywrócony, a drzwi, których demontaż nakazał konserwator, nadal znajdują się w ratuszu.
Wschowa.news pyta. Konserwator milczy.
17 czerwca Wschowa.news zwróciła się do Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z pytaniami, czy zapowiadana kontrola została przeprowadzona, jakie były jej ustalenia oraz czy wszczęto postępowanie egzekucyjne wobec Gminy Wschowa.
Do dnia publikacji artykułu odpowiedź nie została udzielona.
Trzy organy państwa powiedziały „tak”. Drzwi nadal nie wróciły.
Fakty są dziś jednoznaczne.
Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków nakazał przywrócenie zabytkowego wyglądu drzwi. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał tę decyzję za prawidłową i utrzymał ją w mocy. Gmina Wschowa próbowała zablokować wykonanie tego nakazu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jednak sąd postanowieniem z 11 marca 2026 roku (VII SA/Wa 390/26) odmówił wstrzymania wykonania decyzji.
Mimo stanowiska konserwatora, ministra i sądu oraz mimo upływu wyznaczonego terminu, drzwi, które zastąpiły historyczne skrzydła, nadal znajdują się w ratuszu.
Pozostają więc dwa zasadnicze pytania. Pierwsze: dlaczego Burmistrz Miasta i Gminy Wschowa do dziś nie wykonał ostatecznej decyzji administracyjnej? Drugie: jakie działania podejmie Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków, aby wyegzekwować decyzję, skoro sam zapowiadał kontrolę wykonania nakazu, a od tej zapowiedzi minęły już ponad trzy miesiące?
(RED)
📰 Komentarz redakcji
Nie można oprzeć się wrażeniu, że mamy do czynienia z zasadą,
„państwo jest słabe wobec silnych, a silne wobec słabych”.
Przeciętny właściciel zabytku, który nie wykona ostatecznej decyzji konserwatora,
musi liczyć się z konsekwencjami. W tej sprawie termin wykonania decyzji
wyznaczony przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego upłynął
28 lutego 2026 roku. Gmina Wschowa próbowała zablokować wykonanie
tej decyzji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jednak sąd
postanowieniem z 11 marca 2026 roku (VII SA/Wa 390/26) odmówił
wstrzymania jej wykonania.
Mimo stanowiska konserwatora, ministra i sądu, nakaz nadal nie został wykonany,
a drzwi, które zastąpiły historyczne skrzydła, wciąż znajdują się w ratuszu.
To rodzi pytania nie tylko o odpowiedzialność władz gminy, ale również o
skuteczność państwa w egzekwowaniu własnych decyzji. Bo jeśli ostateczne
decyzje administracyjne, potwierdzone przez ministra i niewstrzymane przez sąd,
mogą przez wiele miesięcy pozostawać niewykonane, trudno oczekiwać, aby
obywatele mieli przekonanie, że wobec prawa wszyscy są traktowani jednakowo.
