Regionalna Izba Obrachunkowa w Zielonej Górze stwierdziła, że w 2025 roku Gmina Wschowa wypłaciła dwóm niepublicznym przedszkolom łącznie 410 391,13 zł bez podstawy prawnej. Kontrolerzy wykazali błędy w naliczaniu dotacji, stosowaniu obowiązujących stawek oraz aktualizowaniu danych, a jako osoby odpowiedzialne wskazali burmistrza Konrada Antkowiaka i ówczesną dyrektor Biura Oświaty i Spraw Społecznych. Ustalenia RIO rzucają nowe światło na sprawę, którą opisywaliśmy we wrześniu, kiedy gmina domagała się od przedszkoli zwrotu znacznych kwot wynikających z nieprawidłowych rozliczeń.
We wrześniu pisaliśmy o niepublicznych przedszkolach we Wschowie, które otrzymały od gminy wezwania do zwrotu dotacji liczonych w setkach tysięcy złotych, choć z przedstawionej wówczas dokumentacji wynikało, że źródłem problemu były błędy popełnione przez sam samorząd. Teraz do tej historii dochodzi wystąpienie pokontrolne Regionalnej Izby Obrachunkowej w Zielonej Górze z 29 października 2026 roku, w którym stwierdzono szereg nieprawidłowości dotyczących finansowania przedszkoli w 2025 roku.
Wcześniej analizowaliśmy urzędową korespondencję, w której najpierw pojawiały się wątpliwości dotyczące wysokości dotacji, później wycofywano wezwania z powodu błędnej interpretacji danych, aby ostatecznie, po kolejnej kontroli, zażądać od placówek zwrotu znacznych sum. Wystąpienie RIO pozwala spojrzeć na tę sprawę również z perspektywy odpowiedzialności osób, które zajmowały się ustalaniem i wypłacaniem publicznych pieniędzy.
Ponad 410 tysięcy złotych wypłaconych bez podstawy prawnej
Najpoważniejsze ustalenie RIO dotyczy dotacji przekazywanych Niepublicznemu Przedszkolu „Złota Rybka u Dula” oraz Niepublicznemu Przedszkolu Sióstr Salezjanek we Wschowie.
Kontrolerzy ustalili, że przez wszystkie dwanaście miesięcy 2025 roku gmina przekazywała obu placówkom kwoty wyższe od ustawowo należnych, nazywając dodatkowe środki „dodatkową pomocą”, choć taki sposób ich wypłacania nie miał podstawy prawnej.
Od stycznia do kwietnia dopłacano w ten sposób 123,13 zł miesięcznie na każdego ucznia bez orzeczonej niepełnosprawności, od maja do listopada 159,83 zł, natomiast w grudniu 158,97 zł.
Według RIO w 2025 roku bez podstawy prawnej wypłacono łącznie 410 391,13 zł, z czego 259 257,31 zł przekazano przedszkolu „Złota Rybka u Dula”, a 151 133,82 zł Przedszkolu Sióstr Salezjanek.
Nie chodzi zatem o jednorazowy przelew wykonany w niewłaściwej wysokości, lecz o praktykę stosowaną przez cały rok, w czasie którego urząd wielokrotnie naliczał i przekazywał dotacje według zasad zakwestionowanych następnie przez organ kontrolny.
Trzeba przy tym wyraźnie zaznaczyć, że RIO nie wskazała przedszkoli jako podmiotów odpowiedzialnych za nieprawidłowości. Zakwestionowała sposób ustalania i przekazywania dotacji przez gminę, wskazując osoby odpowiedzialne po stronie samorządu.
Błędne wyliczenia, nieprawidłowe aktualizacje i niewłaściwe stawki
Kontrola wykazała również nieprawidłowości dotyczące samego mechanizmu obliczania dotacji, od którego zależy wysokość finansowania niepublicznych placówek.
W grudniu 2025 roku gmina przeprowadziła trzecią aktualizację podstawowej kwoty dotacji, mającą skorygować błąd popełniony podczas wcześniejszej aktualizacji z października. RIO ustaliła jednak, że również przy tej korekcie zastosowano nieprawidłowe dane i błędne obliczenia.
Gmina przyjęła statystyczną liczbę uczniów wynoszącą 384,67, podczas gdy prawidłowa wartość powinna wynosić 386,00. Kontrolerzy stwierdzili ponadto nieuwzględnienie 84 707,14 zł wydatków związanych ze wspólną obsługą jednostek, pominięcie 11 634 zł przeznaczonych na pomoc zdrowotną dla nauczycieli oraz nieprawidłowe obliczenie jednej z wielkości służących do pomniejszenia wydatków bieżących, w której różnica wyniosła 360 132,79 zł.
Nieprawidłowości dotyczyły także pominięcia pomniejszeń związanych z wczesnym wspomaganiem rozwoju dzieci oraz realizacją programów rządowych.
W efekcie gmina ustaliła roczną podstawową kwotę dotacji na poziomie 24 830,19 zł, choć według RIO powinna ona wynosić 24 087,91 zł. Miesięczna dotacja na jednego ucznia niepublicznego przedszkola, stanowiąca 75 procent podstawowej kwoty, została natomiast ustalona na poziomie 1551,89 zł zamiast prawidłowych 1505,50 zł.
Kontrolerzy stwierdzili również stosowanie niewłaściwych stawek w konkretnych miesiącach 2025 roku. W kwietniu dotacje zaniżono o 128,75 zł na dziecko, natomiast w listopadzie i grudniu zawyżono odpowiednio o 193,48 zł i 192,62 zł.
Nieprawidłowości obejmowały kolejne etapy naliczania i wypłacania dotacji, od ustalenia liczby uczniów i uwzględnienia odpowiednich wydatków, przez obliczenie należnych kwot, aż po ich aktualizację i przekazanie placówkom. Wszystko to działo się w samorządzie dysponującym odpowiednimi służbami finansowymi oraz możliwością weryfikowania przygotowywanych wyliczeń.
Informacje publikowano również z opóźnieniem
RIO stwierdziła ponadto, że gmina nie realizowała prawidłowo obowiązków związanych z publikowaniem informacji o finansowaniu przedszkoli w Biuletynie Informacji Publicznej.
W 2025 roku nie ogłaszano wymaganych danych dotyczących statystycznej liczby dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju oraz innych grup wskazanych w ustawie. Z opóźnieniem publikowano także aktualizacje podstawowej kwoty dotacji.
Aktualizacja marcowa została opublikowana 16 kwietnia, choć obowiązywała od 1 kwietnia, natomiast aktualizację październikową zamieszczono w BIP dopiero 27 listopada, mimo że obowiązywała już od 1 listopada.
Podmioty otrzymujące dotacje powinny mieć możliwość zapoznania się z aktualnymi informacjami dotyczącymi zasad finansowania w odpowiednim czasie, szczególnie gdy wysokość przekazywanych środków zależy od danych i wyliczeń przygotowywanych przez urząd.
RIO wskazuje burmistrza i ówczesną dyrektor Biura Oświaty
W odniesieniu do nieprawidłowości związanych z naliczaniem i wypłacaniem dotacji RIO wskazała jako osoby odpowiedzialne burmistrza Konrada Antkowiaka oraz ówczesną dyrektor Biura Oświaty i Spraw Społecznych. W 2025 roku Biurem Oświaty kierowała Monika Bober.
Wskazanie odpowiedzialności w wystąpieniu pokontrolnym nie oznacza jeszcze prawomocnego stwierdzenia naruszenia dyscypliny finansów publicznych ani odpowiedzialności karnej, ponieważ kwestie te wymagają odrębnego postępowania i ustalenia indywidualnej odpowiedzialności.
Pozostają jednak pytania o to, kto zdecydował o wypłacaniu dodatkowych środków, kto zatwierdzał wyliczenia, dlaczego przez kolejne miesiące nie wychwycono nieprawidłowości oraz czy sprawa została skierowana do właściwego rzecznika dyscypliny finansów publicznych.
W końcowej części wystąpienia RIO wskazuje, że przyczynami nieprawidłowości były nieprzestrzeganie lub niewłaściwa interpretacja przepisów prawa, omyłki oraz przeoczenia.
Takie wyjaśnienie nie rozstrzyga jednak, dlaczego nieprawidłowości obejmujące wiele miesięcy i różne etapy finansowania oświaty nie zostały wcześniej skutecznie wyeliminowane.
Przedszkola otrzymały wezwania. Kto odpowie za błędy urzędu?
We wrześniu zwracaliśmy uwagę na sytuację, w której gmina samodzielnie ustalała stawki dotacji, przekazywała pieniądze, a następnie, po wykryciu własnych błędów, domagała się od przedszkoli zwrotu znacznych kwot.
Wcześniejsze wezwania dotyczyły rozliczeń za lata 2024–2025, natomiast kwota 410 391,13 zł wskazana przez RIO odnosi się wyłącznie do nieprawidłowych wypłat w 2025 roku. Bez pełnej dokumentacji nie można przesądzić, w jakim zakresie poszczególne rozliczenia się pokrywają.
Nie kwestionujemy obowiązku prawidłowego rozliczenia publicznych pieniędzy ani dochodzenia zwrotu dotacji, jeżeli wymagają tego przepisy. Czym innym jest jednak konieczność rozliczenia środków wypłaconych w nadmiernej wysokości, a czym innym odpowiedzialność za doprowadzenie do sytuacji, w której takie rozliczenia stały się konieczne.
Przedszkola prowadzą bieżącą działalność, zatrudniają pracowników i zapewniają opiekę dzieciom, a otrzymywane dotacje stanowią istotny element ich finansowania. Żądanie zwrotu znacznych kwot, wynikające z błędów popełnionych przy ich naliczaniu, nie jest więc wyłącznie księgową korektą, lecz może mieć rzeczywiste konsekwencje dla funkcjonowania placówek.
We wrześniu pytaliśmy, dlaczego przedszkola mają ponosić finansowe konsekwencje błędów urzędu. Po opublikowaniu wystąpienia pokontrolnego RIO pytamy również, czy ktokolwiek poniesie odpowiedzialność za decyzje, które doprowadziły do wypłacenia ponad 410 tysięcy złotych bez podstawy prawnej.
Przedszkola otrzymały wezwania do zwrotu pieniędzy. Mieszkańcy powinni teraz dowiedzieć się, jakie działania podjęto wobec osób wskazanych przez RIO jako odpowiedzialne za nieprawidłowości.
Publiczne pieniądze wymagają nie tylko prawidłowego rozliczenia, ale również odpowiedzialności za decyzje podejmowane przy ich wydawaniu.
Tekst powstał we współpracy redakcji wschowa.news z podcastem „Pod Wpływem Wschowy”.
Źródło: Wystąpienie pokontrolne Regionalnej Izby Obrachunkowej w Zielonej Górze z 29 października 2026 r., znak RIO.I.0820.10.2026, strony 3–6.
Wcześniej na wschowa.news: Gmina najpierw powiedziała, że jest dobrze. Potem — że trzeba oddać setki tysięcy.

